Μαζεύοντας άγριο μέλι

Στη Μπασκιρία, στους πρόποδες των Ουραλίων συναντά κανείς ακόμα και σήμερα άγριες μέλισσες που μέσα στις κουφάλες δέντρων δημιουργούν το πιο καθαρό και πολύτιμο μέλι στον κόσμο. Ενα μέλι με γεύση ελευθερίας…

9 Ιουνίου 2013 Σόνια Μπέκινα, Strana.ru

Βασιλιάς όλων των μελιών είναι εκείνο που βρίσκεται “κρυμμένο” στις κουφάλων των δέντρων και το παράγουν οι άγριες μέλισσες, που βρίσκουν καταφύγιο σε απομακρυσμένα δάση. Το άγριο μέλι είναι το καλύτερο και το ακριβότερο στον κόσμο. Και το βρίσκει κανείς πλέον μόνο στους πρόποδες των Ουραλίων, στη Μπασκιρία, καθώς είναι ένα από τα ελάχιστα μέρη του πλανήτη  όπου η συγκεκριμένη “άγρια” τέχνη της Bashkiria Rusiaμελισσοκομίας διατηρείται έως τις μέρες μας.

Η παραγωγή μελιού από το κοίλωμα δέντρου άρχισε να εξαφανίζεται αφότου εφευρέθηκαν οι κυψέλες και τα μελίσσια, κάποτε όμως, ήταν ο μοναδικός τρόπος εξασφάλισης του μελιού. Το κοίλωμα στο δέντρο μπορεί να είναι φυσικό ή τεχνητό, αλλά οι μέλισσες που ζουν εκεί, είναι μόνο άγριες και του δάσους. Στη Μπασκιρία, για την επιβίωση της άγριας μέλισσας δημιουργήθηκε η προστατευόμενη περιοχή Σουλγκάν-Τας, ενώ μαζί με τις μέλισσες τέθηκε υπό προστασία και το αρχαίο επάγγελμα του μελισσοκόμου της συγκεκριμένης παραγωγής.

Οι «χρυσές» φωλιές της Μπασκιρίας

Οι φωλιές στα δέντρα της Μπασκιρίας είναι διασκορπισμένες στην τεράστια έκταση του ομώνυμου εθνικού πάρκου, του δρυμού «Σουλγκάν-Τας», καθώς και στη φυλασσόμενη περιοχή «Αλτίν Σολόκ» («Χρυσή φωλιά») σε απόσταση λίγων χιλιομέτρων μεταξύ τους. Οι περισσότερες βρίσκονται στη Σουλγκάν-Τας, περίπου 400 φωλιές στην έκταση των 220 τετρ. χιλιομέτρων του δρυμού, με τις μέλισσες ωστόσο να ζουν στα 200 από αυτά. Ο βαθμός συγκέντρωσης είναι δύο φωλιές ανά τετ. χιλιόμετρο. Για τους μελισσοκόμους φυσικά η εργασία υπό αυτές τις συνθήκες δεν είναι εύκολη, αλλά υπάρχουν και οι θετικές πλευρές. Η μεγάλη απόσταση προφυλάσσει τις μέλισσες από κλέφτες, αλλά και από μολυσματικές ασθένειες.

Ο μελισσοκόμος αυτού του είδους, συνδυάζει μια σειρά από διάφορες γνώσεις και ικανότητες. Γνωρίζει εαν το έτος ήταν καλό για τις μέλισσες, τι είναι αυτό που τους λείπει, bashkirian-wild-bee-honey-vintage-pen-holderπότε πρέπει να συλλέξει το μέλι και πόσο από αυτό. Οι συγκεκριμένοι μελισσοκόμοι δεν παίρνουν από την κουφάλα όλο το μέλι, αλλά αφήνουν και την ποσότητα που είναι αναγκαία στις μέλισσες για να βγάλουν το χειμώνα. Επιπλέον, προσπαθούν να μην επεμβαίνουν πολύ στον εξαιρετικά οργανωμένο μηχανισμό της ζωής των μελισσών. Άλλωστε, στην περίπτωση αυτή το μέλι που παράγεται είναι καλύτερο.

Στα χνάρια της αρκούδας!

Εφόσον η διαδικασία πραγματοποιείται στο δάσος, ο μελισσοκόμος πρέπει να διαθέτει τις ικανότητες ενός ανιχνευτή του δάσους για να διαβάζει τα σημάδια. Τα κουνάβια και οι αρκούδες είναι γνωστοί κυνηγοί μελιού. Ο κίνδυνος να βρεθούν αντιμέτωποι με αρκούδα είναι υπαρκτός και σήμερα, επειδή οι κουφάλες βρίσκονται σε προστατευόμενες περιοχές όπου το άγριο θηρίο αισθάνεται άνετα.

Για το συγκεκριμένο θέμα μίλησε ο μελισσοκόμος Ραμαζάν, ο οποίος έλαβε τις γνώσεις του από τον πατέρα του, τον πρώτο μελισσοκόμο του δρυμού και τώρα ο ίδιος μεταφέρει την πείρα του στο γιό του. Όπως ανέφερε, «παρατηρούμε πάντα αν η απειλή από αρκούδες είναι υπαρκτή. Καθώς, όταν η αρκούδα ανακαλύψει μια κουφάλα με μέλι, δεν θα ησυχάσει αν δεν φτάσει ως αυτό. Επομένως αναγκαζόμαστε να λαμβάνουμε κάποια μέτρα. Η λήψη άδειας για να τις πυροβολήσεις δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση κι έτσι καταφεύγουμε στο στήσιμο παγίδων. Φυσικά, τις λυπόμαστε. Αλλά αν πρόκειται να επιλέξουμε μεταξύ μιας αρκούδας και μιας ολόκληρης οικογένειας μελισσών; Η αρκούδα ερημώνει τη φωλιά ολοσχερώς και όλες οι μέλισσες πεθαίνουν…».

wild-bee-bashkirian-honey-ancient-kraftΧειρότερα από τις αρκούδες, φέρονται μόνο οι άνθρωποι. Οι κλέφτες μελιού χρησιμοποιούν κάθε αθέμιτο μέσο. Προκειμένου να εξασφαλίσουν την κουφάλα με το μέλι, μπορούν να κόψουν ακόμη και το δέντρο, κάτι που ευτυχώς δεν συμβαίνει συχνά. Το να βρεις μέσα στο δάσος τα διασκορπισμένα σε διάφορα σημεία του δάσους δέντρα με το μέλι, δεν είναι εύκολο πράγμα.

Γεύση ελευθερίας

Η βασική διαφορά της άγριας κυψέλης από εκείνη του μελισσοκομείου, βρίσκεται στο ότι στην «παρασκευή» του άγριου μελιού δεν επεμβαίνει καθόλου ο άνθρωπος. Ως γνωστόν, το μέλι αποτελεί προϊόν της χώνευσης του νέκταρ των λουλουδιών στον οργανισμό της μέλισσας που παράγει μέλι. Όλες οι μέλισσες στον κόσμο το κάνουν ακριβώς με τον ίδιο τρόπο. Στη συνέχεια όμως, οι δρόμοι της άγριας και της οικόσιτης μέλισσας, χωρίζουν.

Στο μελισσοκομείο, τη ζωή της μέλισσας διευθύνει ο άνθρωπος, σκοπός του οποίου είναι να συγκεντρώσει μέσα στη σεζόν όσο γίνεται περισσότερο μέλι από κάθε οικογένεια μελισσών. Οι σπιτικές μέλισσες εκτελούν μονότονα το πρόγραμμα στην κυψέλη μερικές φορές το χρόνο, κάτι σαν γραμμή παραγωγής. Ενώ οι άγριες μέλισσες δεν αισθάνονται καμιά πίεση εκ των άνω. Επιλέγουν οι ίδιες το μέρος για το «σπίτι» τους, κτίζουν οι ίδιες τα κελιά τους με τα δικά τους υλικά από τη φύση. Αυτό απαιτεί περισσότερο χρόνο, αλλά το αποτέλεσμα δεν είναι ένα απλά φυσικό μέλι, αλλά ένα μέλι αληθινά γεμάτο με ωφέλιμα ένζυμα, βιταμίνες, αμινοξέα, ακόμη και ορμόνες. Το κερί και η πρόπολη στο άγριο μέλι, περιέχονται και αυτά σε μεγαλύτερες ποσότητες από ό,τι στο μέλι του μελισσοκομείου.

alterative-beekeepingΕπίσης, ο τρύγος του άγριου μελιού γίνεται μόνο μια φορά το χρόνο, στις αρχές Σεπτεμβρίου, όταν έχει αληθινά ωριμάσει πλέον. Είναι ακριβώς η εποχή που οι μέλισσες σφραγίζουν τα κελιά τους για το «ξεχειμώνιασμα».

Η φετινή χρονιά ήταν αποτυχημένη και ξηρή, ενώ και οι δολιοφθορείς ήταν αρκετοί, όπως αναφέρει ο διευθυντής του προστατευόμενου δρυμού Σουλγκάν-Τας, Μιχαήλ Κόσαρεβ, ο οποίος, και ο ίδιος στο παρελθόν είχε ασχοληθεί αρκετά με τις φωλιές μελισσών στα δέντρα. Σύμφωνα με τον ίδιο, μερικές φωλιές στάθηκε αναγκαίο και να τις ταΐσουν προκειμένου οι μέλισσες να μην πεθάνουν. Για το σκοπό αυτό τοποθετήθηκαν απ’ έξω ή στο εσωτερικό δοχεία με σακχαρούχο σιρόπι.

Τα.. ακίνητα των άγριων μελισσών

Και 200 ευρώ το κιλό!

Στα μαγαζιά του δρυμού ή στον συνοικισμό Σταροσουμπχανγκούλοβο, κοντά στο φυλασσόμενο δάσος «Αλτίν Σολόκ», ένα κιλό μέλι στοιχίζει 50 ευρώ. Στη Μόσχα δε, οι τιμές είναι τόσο… δαγκωμένες, όσο δαγκώνουν και οι άγριες μέλισσες: 120-200 ευρώ το κιλό!

Η άγρια μέλισσα είναι ένα δύστροπο πλάσμα και είναι αδύνατο να την αναγκάσεις να εγκατασταθεί σε μια κουφάλα. Ο άνθρωπος το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να τη βοηθήσει λίγο στην επιλογή, κάνοντας την κουφάλα μια ελκυστική φωλιά.

Bashkir-Honey_1aa«Πρόκειται για μια ολόκληρη κουλτούρα!», θυμάται ο Κόσαρεβ. «Αρχικά ο παππούς επέλεγε ένα δέντρο ηλικίας 150 ετών, χοντρό και σταθερό, έκοβε την κορυφή του και έβαζε την “ταμγκά”, δηλαδή το οικόσημο της οικογένειας, προκειμένου να δείξει ότι το δέντρο αποτελεί ιδιοκτησία. Μετά, περίμεναν άλλα 50-70 χρόνια, ερχόταν ο εγγονός του και έφτιαχνε την κουφάλα. Μετά, περίμεναν μερικά χρόνια ακόμη ώστε αυτή να στεγνώσει…».

Τώρα η κουλτούρα αυτή έχει σχεδόν εξαφανιστεί εντελώς, γι’ αυτό χρησιμοποιούνται είτε παλιές κουφάλες, είτε από κομμάτια κομμένων κορμών φτιάχνονται χειροποίητες φωλιές, τα λεγόμενα «πηγάδια», στα οποία οι μέλισσες πολλές φορές ζουν ακόμη καλύτερα και από ότι στο «φυσικό σπίτι», με όλες τις ανέσεις τους!

Το ακριβότερο μέλι στον κόσμο

Όλες αυτές οι προσπάθειες γίνονται προς χάριν του τελικού αποτελέσματος, της συλλογής του μελιού. Υπό μια έννοια, είναι η στιγμή της δικαίωσης του μελισσοκόμου για τον κόπο του. Σε μια μέρα μπορούν να συγκεντρωθούν 15-25 κιλά μελιού. Το άγριο μέλι διατηρείται για πάρα πολύ καιρό και όσο πιο μακριά από τον τόπο περισυλλογής του πωλείται, τόσο υψηλότερη είναι η τιμή του. Στις μέρες μας το άγριο μέλι είναι το ακριβότερο μέλι στον κόσμο.

Εκδρομές στο δρόμο του μελιού

Η Σουλγκάν-Τας βρίσκεται στους νότιους πρόποδες των Ουραλίων και η ορεινή φύση της την προστατεύει από τη βιομηχανική εκμετάλλευση των δασών της.

Από το 2013 στον δρυμό πραγματοποιούν «εκδρομές μελιού». Μπορεί κανείς να έρθει στο δάσος, να παρακολουθήσει τον μελισσοκόμο κατά την εργασία του, να συμμετάσχει στη διαδικασία της συσκευασίας αποθέτοντας ο ίδιος το μέλι του στα δοχεία.  Η τιμή του κιλού του «μελιού της εκδρομής» βγαίνει υψηλότερη καθώς φτάνει στα 60 ευρώ, αλλά σε αυτή περιλαμβάνεται η μεταφορά στον τόπο, ο συνοδός και διατροφή, η οποία είναι ένα πραγματικό γεύμα εκστρατείας. Ενώ το σημαντικότερο, είναι η δυνατότητα να δει κανείς επιτόπου την αρχαία τέχνη, η οποία βοήθησε να επιβιώσουν ολόκληρες γενιές κατοίκων της Μπασκιρίας. Δεν είναι τυχαίο ότι στην τοπική λαογραφία ο ρόλος του χαζού ανήκε πάντοτε σε αυτόν που είχε πολλά ζώα, αλλά λίγες φωλιές μελισσών.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*